درسنامه آموزشی هدیههای آسمانی کلاس ششم
درس 13: سفرهای با برکت
ماجرا از آنجا آغاز شد که من و پسر عمویم ابوذر تصمیم گرفتیم دربارهی زندگی امام خمینی (ره) گزارشی تهیه کنیم.
من در یک روستا که نزدیک شهر خمین است زندگی میکنیم؛ شهر زادگاه امام خمینی (ره). ابوذر هم در روستای دیگری زندگی میکند که به خمین نزدیک است. برای همین تصمیم گرفتیم گزارش خود را از این شهر آغاز کنیم. اراک، قم و تهران مقصدهای بعدی سفر ما خواهد بود.
موضوع را با عمو رضا -پدر ابوذر- در میان گذاشتیم. او از پیشنهاد ما استقیال کرد و قرار شد همراه ما بیاید.
اوّلین سفر
نزدیک ظهر به شهر خمین رسیدیم. امام خمینی در این شهر به دنیا آمده و دوران کودکی و نوجوانیاش را اینجا گذرانده بود.
صدای اذان ظهر به گوش رسید. عمو رضا به من گفت: «شما نماز ظهر و عصر را چهار رکعتی بخوان؛ امّا من و ابوذر باید دو رکعتی بخوانیم».
تعجّب کردم و گفتم: «چرا؟».
عمو گفت: «روستای شما نزدیک خمین است و فاصلهی آن تا خمین از 22/5 کیلومتر کمتر است؛ بنابراین نماز شما شکسته نمیشود؛ امّا فاصلهی روستای ما تا خمین از 22/5 کیلومتر بیشتر است و نمازمان در اینجا شکسته است؛ یعنی باید نمازهای چهار رکعتی ظهر، عصر و عشا را دو رکعتی بخوانیم».
دومین سفر
سفر دوم ما به اراک بود. وقتی به آنجا رسیدیم به حوزهی علمیهی امام خمینی رفتیم و اتاق امام را پیدا کردیم. امام خمینی، مدّتی در این اتاق زندگی کرده و در آن حوزهی علمیه درس میخوانده است.
نزدیک ظهر که شد، عمو رضا گفت: «هر سه باید نمازمان را شکسته بخوانیم؛ زیرا فاصلهی روستاهای ما تا اراک از 22/5 کیلومتر بیشتر است و قصد نداریم ده روز اینجا بمانیم. مسافری که بیشتر از 22/5 کیلومتر از وطنش دور شود و به جایی برسد که نخواهد ده روز بماند، نمازش در آنجا شکسته است».

سومین سفر
ماه رمضان فرا رسیده بود. به عمو گفتم: «بهتر است بقیهی گزارش را بعد از ماه رمضان بنویسیم؛ چون شنیدهام اگر در ماه رمضان مسافری بیش از 22/5 کیلومتر از وظنش دور شود، روزهاش باطل میشود». عمو لبخندی زد و گفت: «درست؛ اما به «زمان سفر» و «مدت اقامت» هم بستگی دارد. اگر قبل از اذان ظهر حرکت کنیم، روزهی ما باطل میشود؛ اما اگر بعدازظهر مسافرت کنیم، روزهی آن روز ما صحیح است. وقتی هم به مقصد رسیدیم، اگر قصد نداشته باشیم ده روز آنجا بمانیم، نمیتوانیم آنجا روزه بگیریم».
روز پنجشنبه بعد از نماز ظهر و عصر، هر سه به طرف شهر قم حرکت کردیم. ابتدا حضرت معصومه (سلام اللّٰه علیها) را زیارت کردیم و بعد برای تهیهی گزارش به خانهی امام خمینی در این شهر رفتیم.
نماز مغرب و عشا را در حرم خواندیم. عمو گفت: «حالا بگویید ببینم نمازمان را چگونه باید بخوانیم؟»
گفتم: «نماز مغرب سه رکعتی است و هیچ وقت شکسته نمیشود؛ اما هر سه نفرمان باید نماز عشا را شکسته بخوانیم».
عمو گفت: «آفرین! میبینم که احکام نماز مسافر را خوب یاد گرفتهاید».
بعد از نماز افطار کردیم و شب به طرف خمین و روستاهایمان حرکت کردیم.
در راه به عمو گفتم: «سفر کوتاهی بود. ای کاش تا ظهر، قم میماندیم و برای افطار به خمین باز میگشتیم!»
عمو لبخندی زد و گفت: «اگر بخواهیم فردا را روزه بگیریم، باید حتماً تا قبلازظهر به روستاهایمان برسیم؛ زیرا مسافری که قبلازظهر به محلّ زندگیاش برسد، روزهاش درست است؛ امّا اگر بعدازظهر برسد، نمیتواند آن روز را روزه بگیرد».
پرسیدم: «اگر کسی به خاطر مسافرت نتوانست چند روز روزه بگیرد، باید چه کار کند؟»
عمو گفت: «بعد از ماه رمضان باید قضای آنها را به جا آورد؛ یعنی به تعداد روزهایی که روزه نگرفته است، روزه بگیرد».
خیلی خوشحال بودم. رو به ابوذر کردم و گفتم: «چه سفرهای با برکتی داشتیم! ....».
برایم بگو (صفحهٔ 83 کتاب درسی)
به نظر شما چرا این درس «سفرهای با برکت» نام گرفته است؟
چون در این سفرها هم چیزهای مهمی دربارهی امام خمینی یاد گرفتند و هم احکام نماز و روزه را یاد گرفتند، برای همین سفرهایشان پُربرکت بود.
ایستگاه فکر (صفحهٔ 83 کتاب درسی)
عاطفه به همراه خانوادهاش برای زیارت مرقد مطهر امام علی (علیه السّلام) به نجف رفتهاند و قصد دارند سه روز در آنجا بمانند. آنها کدام یک از این نمازها را باید کامل بخوانند و کدام را شکسته؟
صبح: کامل
ظهر: شکسته
عصر: شکسته
مغرب: کامل
عشا: شکسته
کامل کنید (صفحهٔ 84 کتاب درسی)
یکی از دو کلمهی «صحیح» یا «باطل» را در جای خالی بنویسید.
سفر در ماه رمضان:
پیش از ظهر از شهرش حرکت کند: روزهاش باطل است.
بعد از ظهر از شهرش حرکت کند: روزهاش صحیح است.
پیش از ظهر به شهرش برسد: روزهی آن روز صحیح است.
بعد از ظهر به شهرش برسد: روزهی آن روز باطل است.
اگر نماز مسافر در شهری کامل باشد، روزهاش در آنجا صحیح است.
بررسی کنید (صفحهٔ 84 کتاب درسی)
فرض کنید خانهی شما در شهر آبادان است. از این شهر یک دایره به شعاع 22/5 کیلومتر کشیده شده است.

با توجّه به این جدولها مشخّص کنید نماز و روزهی شما در هر حالت چگونه است؟
| مسافرت شما | وضعیت نماز | |
| شکسته | کامل | |
| از شهر خود به «خرّمشهر» سفر میکنید و پنج روز در آنجا میمانید. | * | |
| برای دیدن پدربزرگ به بندر ماهشهر میروید و دو هفته آنجا میمانید. | * | |
| برای تفریح به بندر امام خمینی میروید و سه روز آنجا میمانید. | * | |
| مسافرت شما | وضعیت روزه | |
| صحیح | باطل | |
| از شهر خود به «مینوشهر» سفر میکنید و سه روز در آنجا میمانید. | * | |
| برای دیدن پدر بزرگ به بندر ماهشهر میروید و یک هفته آنجا میمانید. | * | |
| به بندر امام خمینی سفر میکنید و یازده روز آنجا میمانید. | * | |
گفتوگو کنید (صفحهٔ 86 کتاب درسی)
1- خانوادهی سعید در تهران ساکن هستند.
در موارد زیر، نماز سعید شکسته است یا کامل؟
- آنها همراه پدر و مادر خود برای زیارت امام رضا (ع) به مشهد رفتهاند و میخواهند هفت روز در آنجا بمانند. نماز شکسته است، چون کمتر از ده روز آنجا میمانند.
- با خانوادهی خود، برای تفریح پنج کیلومتر از شهر خارج شدهاند. نماز کامل است، چون کمتر از 22/5 کیلومتر از شهر فاصله گرفتهاند.
- برای دیدن مادر بزرگ به اصفهان رفتهاند و قصد دارند دو هفته آنجا بمانند. نماز کامل است، چون بیشتر از ده روز قصد دارند در اصفهان بمانند.
2- خانواده ی ریحانه در شیراز ساکن هستند.
در کدام یک از موارد زیر، روزهی ریحانه صحیح است؟
- صبح یک روز جمعه برای دیدار خویشاوندان به همراه خانوادهی خود به روستایی در 15 کیلومتری شیراز میرود. صحیح است، چون بعد از اذان ظهر حرکت کردهاند.
- با خانوادهی خود در اوّلین روز ماه رمضان، بعد از خواندن نماز ظهر و عصر به سمت قم حرکت میکنند. روزههایشان را باید بگیرند و همهی روزههایشان صحیح است، چون بیشتراز ده روز آنجا خواند ماند.
- صبح روز بعد به قم میرسند و تصمیم میگیرند 12 روز در آنجا بمانند. روزههایشان را باید بگیرند و همهی روزههایشان صحیح است، چون بیشتراز ده روز آنجا خواهند ماند.
- در پایان سفر، شب از قم حرکت میکنند و ساعت دو بعد از ظهر به شیراز میرسند. روزهی آن روزشان صحیح نیست و باید بعدا قضای آن را به جای آورند، چون بعد از اذان ظهر به شهر خود رسیدهاند.
تحقیق کنید (صفحهٔ 86 کتاب درسی)
در جهان مکانهایی هستند که در سفر به آنها میتوانیم نمازمان را کامل بخوانیم؛ حتّی اگر کمتر از ده روز آنجا بمانیم. آن مکانها کدام است؟
در چهار مکان، مسافر میتواند که نماز را کامل بخواند. اول: مسجدالحرام در مکهی معظمه، دوم: مسجدالنبی (ص) در مدینهی منوره، سوم: داخل صحن اصلی امام حسین (ع)، چهارم: مسجد کوفه.